Τό ἀκριβές ἔτος ἱδρύσεως τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καί τά ὀνόματα τοῦ ἱδρυτοῦ καί πρώτων οἰκιστῶν της παραμένουν ἄγνωστα.

Ἡ πρώτη ἀσφαλής πληροφορία πού πιστοποιεῖ τήν ὕπαρξη τῆς Μονῆς ἀποτελεῖ τό κτητορικό σημείωμα τοῦ ἔτους 1635, τό ὁποῖο ὑπάρχει σέ εἰλητάριο τοῦ 12ου αἰώνα, μέ τή θεία Λειτουργία τοῦ Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, καί τό ὁποῖο μᾶς πληροφορεῖ σχετικά. Μέχρι τό 1822 ἡ Μονή, πού λειτουργεῖ ὡς ἰδιόρρυθμη, διέρχεται ἀπό φάσεις μικρότερης καί μεγαλύτερης ἀκμῆς, τόσο σέ ἀνθρώπινο δυναμικό ὅσο καί σέ περιουσιακά στοιχεῖα.

Κομβικός εἶναι ὁ ρόλος πού διαδραματίζει ἡ Ἱερά Μονή τῆς Παναγίας Δοβρᾶ στήν ἐξέλιξη τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1822 ἐναντίον τῶν Τούρκων. Μετά τήν ἀποτυχία τῶν Ἑλλήνων νά καταλάβουν τή Βέροια, οἱ ὁπλαρχηγοί μέ ἐπικεφαλῆς τόν Καρατάσο ἐγκαθίστανται στή Μονή προσπαθώντας νά ἐμποδίσουν τούς Τούρκους νά κατευθυνθοῦν πρός τή Νάουσα……..